Deze post is geïnspireerd door mijn moeder 😉
Ik ben een uitsteller. Iedereen die me kent weet dat ik de dingen graag voor me uit schuif. Waar die neiging vandaan komt weet ik niet. Waar ze me naartoe leidt weet ik wel: een toekomst waar ik met spijt zal terugkijken op een reeks gemiste kansen. Doorheen de jaren heb ik allerlei methoden geprobeerd om mezelf wat discipline bij te brengen. Sommigen brengen (tijdelijk) succes, anderen falen van bij het begin. Hier zijn er een paar. Heb jij last van uitstelgedrag? Heb je het gevoel dat je belangrijke zaken voor je uit blijft schuiven, zelfs zaken die je eigenlijk graag doet of die ontegensprekelijk een positief effect op je leven zouden hebben? Misschien ben je dan gebaat bij een of meer van deze tips.
Elimineer afleidingen
Reserveer een kamer of een hoek waar niemand je zal storen. Maak deze plek leeg. Gebruik hem alleen om te schrijven. Jam de wifi door een hoedje van zilverpapier te dragen (ok, dit laatste zal waarschijnlijk niet werken én zelf voor de nodige afleiding zorgen. Maar het is een leuk beeld.) Doe geen ‘research’ tijdens je schrijfmomenten: dit is een grote bron van afleiding. ‘Ik kan even niet verder tot ik deze of die informatie heb opgezocht!’ Probeer dit te vermijden. Zet tussen haakjes in je tekst dat je hier later nog op terug moet komen (‘TK – te komen’). Leg een notitieboekje naast je en noteer wat je later nog moet opzoeken.
Zet je schrijverspet op
Dit kan letterlijk zijn. Verbind bepaalde voorwerpen en handelingen aan de gedachte dat je gaat schrijven. Creëer je eigen schrijfritueel: een opeenvolgend stel handelingen waarmee je je voorbereidt op een schrijfsessie. Je maakt je werkplek leeg, zet die ene CD op, doet die ene lekkere trui aan, zet een kop van die speciale thee of koffie. Hoe vaker je dezelfde handelingen stelt voor of tijdens het schrijven, hoe beter deze handelingen je zullen helpen om een volgende keer sneller in de flow te komen.
Leg extern verantwoording af
Praat over je schrijfproject met vrienden, collega’s, familieleden. Ze zullen je eraan herinneren door er vragen over te stellen. Je krijgt zo het gevoel dat je gezichtsverlies zal lijden wanneer je te lang niets hebt ondernomen. Blog -ahem- over je vorderingen (al kan dit op zijn eigen manier een subtiele vorm van uitstelgedrag worden).
Gebruik een schrijfkalender
Neem een papieren kalender of zoek een leuke kalenderapp die toelaat markeringen aan te brengen. Elke dag waarop je je schrijfdoelen bereikt hebt kruis je aan in een opvallende kleur. De dagen waarop je niks hebt rotgemaakt laat je leeg of zet je in een andere opvallende kleur. Probeer een zo lang mogelijke reeks te scoren en probeer na afhaken de vorige reeks te verbeteren. Ga in competitie met je vroegere zelf.
Bepaal een minimumdoel
Bepaal voor jezelf wanneer je minimumdoel bereikt is. Sommige schrijvers stellen dat op 1 zin. Anderen bepalen een vast woordenaantal dat ze moeten halen per sessie of per dag. Hemmingway stopte elke dag in het midden van een zin, zodat hij de volgende dag meteen weer kon aanpikken. Het stellen van doelen is een erg effectieve techniek, zolang je jezelf een realistisch doel stelt. Wie zichzelf oplegt elke dag 2000 woorden te schrijven zal zich vaak de haren uit het hoofd rukken. Ik heb mezelf ooit opgelegd 1000 woorden per dag te schrijven. Dit doel bleek te ambitieus en het gaf me een slecht gevoel op de koop toe omdat ik het zelden bereikte. Toen ik op een dag las hoe een van mijn literaire helden, Terry Pratchett, zichzelf tot doel stelde 400 woorden per dag te schrijven, besloot ik zijn voorbeeld te volgen. Als hij met 400 woorden per dag in staat was om twee romans per jaar uit te brengen, dan kon ik met ditzelfde lage aantal toch ook wel tevreden zijn? Bovendien stel ik vast dat ik zelden dagen heb waarop ik na 400 woorden afnok. Deze bescheiden doelstelling zorgt er zelfs voor dat ik meer ga schrijven. Ik haal meestal 800-1000 woorden per dag wanneer ik streef naar die 400.
Verkies het systeem boven het doel
Een doel stellen is zeker aan te raden. Maar wie een systeem vindt waarbij deze doelen met regelmaat worden gehaald, is beter af. Ik pleit ervoor de kracht van gewoonte in je voordeel te gebruiken: het is gemakkelijker elke dag een beetje te schrijven, op hetzelfde uur, dan jezelf tot doel te stellen drie keer per week er een stevige lap op te geven. De kracht der gewoonte zal je bij de les houden. Wanneer het toch een keer per week niet lukt door externe omstandigheden of een tijdelijke zwakte, heb je toch maar mooi 6 dagen van de 7 geschreven. Deze tip is trouwens van toepassing op andere gebieden: dieet, sport, … Sinds ik probeer dagelijks aan sport te doen, kom ik minstens aan 5 of 6 sportmomenten per week. Voorheen streefde ik naar 2 tot 3 sportmomenten per week. Die schoof ik dan voor me uit, tot het zondag was en ik sommige weken letterlijk niks gedaan had. Probeer het maar, het zal je transformeren.
Begin gewoon
Writer’s block bestaat niet echt, toch niet voor mij. Vijf minuten voor ik eraan begin heb ik meestal geen idee wat ik zal schrijven. Ik probeer mezelf dan een opdracht te geven: wanneer de opdracht vervuld is, mag ik die dag ophouden met schrijven. De opdracht kan zijn: werk het volgende verhaal schematisch uit, met begin, midden, einde, verplichte scenes, etc… Of: schrijf een hoofdstuk over x. Schrijf een blogpost over y. Maak een eerste draft van een kortverhaal rond thema z. Herschrijf die ene scene uit dat ene verhaal. Schrijf een microverhaal van 55 woorden. Begin gewoon. Start je ritueel en de woorden zullen komen. Beschouw alles als oefening. Niet elk woord en elke zin moet meteen goed zitten. Besef dat het meeste wat je schrijft niet zal worden gelezen tot je het herschreven hebt. Er hoeft geen goud uit je pen te vloeien. Na genoeg vijlen en boenen zal je werk uiteindelijk wel blinken als goud.
Begin vroeg
Dit is voor iedereen anders. In de loop van de dag heeft iedereen pieken en dalen in zijn energiepeil en creatieve vermogens. Weet de jouwe te vinden en probeer deze tijd te blokkeren in je agenda om creatief werk te doen. Voor vele mensen is dat ’s ochtends of in de voormiddag omdat ze in de loop van de dag hun energie aan andere zaken verliezen. Om te voorkomen dat de gedachte ‘ik moet nog schrijven!’ de hele dag door je hoofd spookt, raad ik aan om zo vroeg mogelijk al je minimumdoel te behalen. Dan heb je het gevoel iets bereikt te hebben en kan je de rest van de dag aan andere dingen denken. Ik probeer in de treinrit naar het werk te schrijven. Die 45 minuten volstaan doorgaans ruimschoots om mijn 400 woorden te halen. Daarna ben ik ‘vrij’, al kan het zijn dat de inspiratie me later op de dag nog een keer komt bezoeken. Dat is dan een leuk extraatje.
Deze post, geschreven tijdens mijn ochtendlijke tijdrit, maakt al het bovenstaande waar: ik heb mijn 400 woorden ruimschoots overschreden! Veel plezier met deze tips. Vervang het woord ‘schrijven’ gerust door eender welke creatieve of sportieve onderneming die je wil aangaan, en je zal zien dat je de strijd tegen het uitstelgedrag met nieuwe wapens kan voeren. Succes!
Rob Geukens 