Dit korte boekje voelt bijna als een klein zakje chips met een bekende smaak: zodra je eraan begint, heb je zin om het meteen helemaal tot jou te nemen. En terwijl je dat doet, heb je op geen enkel ogenblik het gevoel het je zwaar op de maag zal liggen, of dat je een verrassing zal meemaken. Het geeft je even een opkikker, en het gevoel van ‘oh, ja! Zo zit dat inderdaad.’
In 103 pagina’s, met heel wat opmaaktrucjes, gaat John Cleese (Mony Python! Fawlty Towers! A Fish Called Wanda!) op luchtige manier in op het creatieve proces. Dat ziet hij louter als een nieuwe manier om over dingen na te denken. Wanneer je een manier vindt om dingen beter te doen dan ze eerder gedaan werden, ben je creatief bezig. Het goede nieuws: je kan mensen leren om de omstandigheden te scheppen in welke men creatief kan worden.
Vervolgens wijdt hij uit over de creatieve geestesinstelling. Die houdt in dat je je onderbewuste toelaat om dingen te laten sudderen. Terwijl je actieve geest met andere dingen bezig is, gebeurt er van alles in de achtergrond. Op zeker ogenblik borrelt er wel iets op, niet in woorden, maar in de taal van emotie: een gevoel, een beeld, een idee… en dit bevat een oplossing van de vraag die je jezelf stelde.
Verder gaat Cleese in op het belang een speelse houding te kunnen aannemen, en op je gemak te zijn met situaties van onzekerheid. Het creatieve proces gaat immers gepaard met veel onduidelijkheid, fases waarin je ideeën helder probeert te krijgen wisselen af met fases waarin je op een meer analytische manier naar deze ideeën kijkt. In een proces van heen-en-weer gaan kom je uiteindelijk op een idee of benadering die echt van jezelf is en waar mogelijk iets interessants in zit. De kunst is om beide benaderingen (speels en analytisch) te gebruiken, maar niet tegelijkertijd.
Het boekje eindigt met een reeks hints en suggesties die je kunnen helpen bij het ontwikkelen van je eigen creatieve werk. Dit zijn de kleinere stukjes chips op de bodem van het zakje, die je met je vingertoppen opvist en waarvan je tevreden bent er in een hoekje nog eentje te vinden.
Een leuk boekje dus, zonder grote nieuwe inzichten. Maar dat hoeft ook niet steeds. Wanneer de ideeën van een creatieveling zoals John Cleese je vertrouwd in de oren klinken, zegt dat misschien iets over hoever je zelf gekomen bent op het pad van de creativiteit.
Rob Geukens 